18/04/2026
Quần thể Đền Trần bao gồm nhiều hạng mục kiến trúc cổ kính và tôn nghiêm: Ngũ môn, sân trước, hồ nước, nghi môn, sân trong, giải vũ, Đền Thiên Trường, Đền Cố Trạch và Đền Trùng Hoa.
Đền Thiên Trường là nơi thờ Thủy tổ triều Trần cùng bài vị của 14 vị vua nhà Trần. Đền được xây dựng trên nền Cung Trùng Quang - nơi các Thái thượng hoàng nhà Trần từng lui về ở sau khi nhường ngôi. Tại đây còn lưu giữ hệ thống chân tảng bằng đá chạm hoa sen kép - nét đặc trưng của nghệ thuật thời Trần - cùng bộ cánh cửa cổ từ thời Hậu Lê (thế kỷ XVII).
Đền Trùng Hoa nằm phía Tây Đền Thiên Trường, được xây dựng trên nền Cung Trùng Hoa - nơi vua đương triều trở về Thiên Trường yết kiến vua cha. Đền hiện thờ tượng đồng của 14 vị vua nhà Trần.
Đền Cố Trạch là nơi thờ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn - vị anh hùng dân tộc đã ba lần lãnh đạo quân dân Đại Việt chiến thắng quân Mông - Nguyên vào thế kỷ XIII. Trong lần trùng tu Đền Thiên Trường năm 1852, nhân dân phát hiện tấm bia đá ghi “Hưng Đạo Thân Vương Cố Trạch” (nghĩa là “nhà cũ của Hưng Đạo Vương”), từ đó đền Cố Trạch được dựng lên để thờ Ngài cùng gia tộc và các gia tướng.
Chùa Phổ Minh, còn gọi là Chùa Tháp, dưới thời Trần là một trung tâm Phật giáo lớn, gắn liền với sự hình thành và phát triển của Thiền phái Trúc Lâm, do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập - một dòng thiền đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Tại thượng điện chùa hiện còn tôn thờ tượng nhập niết bàn của Đệ nhất Tổ - Phật hoàng Trần Nhân Tông - cùng tượng Nhị Tổ Pháp Loa và Tam Tổ Huyền Quang (Bộ tượng Trúc Lâm Tam tổ đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia). Phía trước chùa nổi bật là tháp Phổ Minh cao 19,51m - một công trình kiến trúc tiêu biểu thời Trần còn bảo tồn đến ngày nay. Tương truyền, đây là nơi lưu giữ xá lợi của Điều Ngự Giác Hoàng Trần Nhân Tông.
Chùa Phổ Minh (Nam Định) là di tích quốc gia đặc biệt với kiến trúc thời Trần tiêu biểu, mang dáng vẻ "nội công ngoại quốc" bề thế. Điểm nhấn nổi bật nhất là tháp Phổ Minh 14 tầng cao 19,5m, xây dựng bằng gạch và đá từ thế kỷ XIV, cùng hệ thống tiền đường, thiêu hương và thượng điện cổ kính.
Đặc điểm kiến trúc nổi bật:
Tháp Phổ Minh: Công trình kiến trúc nổi tiếng nhất, được xây dựng năm 1305, cao 19,51m, gồm 14 tầng với đáy hình vuông. Hai tầng dưới làm bằng đá xanh, các tầng trên xây gạch, nặng khoảng 700 tấn.
Bố cục tổng thể: Chùa xây dựng theo kiểu « nội công, ngoại quốc » (tiền đường, thiêu hương, thượng điện). Các hạng mục bao gồm cổng Tam quan, sân chùa, nhà bia, và các tòa chính điện.
Hệ thống chính điện: Tiền đường gồm 9 gian, tòa thiêu hương 3 gian và tòa thượng điện, tạo thành không gian thờ tự uy nghiêm.
Chi tiết nghệ thuật: Nổi bật với các chân tảng đá chạm khắc hình hoa sen, cánh sen đặc trưng của nghệ thuật thời Trần.
Chùa Phổ Minh nằm tại thôn Tức Mạc, phường Lộc Vượng, TP. Nam Định, không chỉ là trung tâm Phật giáo lâu đời mà còn là minh chứng cho sự phát triển văn hóa thời Trần.
