09/05/2026
Phía sau một tin nhắn: Khi "guồng quay" thương mại điện tử vắt kiệt cả người bán lẫn người giao
Sáng nay, tôi nhận được một tin nhắn từ cậu em bưu tá cũ. Đọc xong, lòng bỗng thấy nặng trĩu. Cậu ấy từng chạy tuyến lấy hàng cho xưởng tôi suốt 3 năm ròng. Đợt sau Tết, cậu bảo: "Anh ạ, áp lực quá em nghỉ tìm việc khác xem sao". Thế nhưng bôn ba bên ngoài một tháng, cậu lại quay về với cái nghề bưu tá ấy, chỉ là không còn chạy tuyến nhà tôi nữa.
Sáng nay cậu nhắn tin nhờ hỗ trợ vì bị bên vận chuyển phạt tiền. Một đơn hàng hoàn từ TikTok Shop trị giá 500k, tôi đã nhận lại hàng từ lâu, nhưng không hiểu sao hệ thống lại "treo" thế nào đó để giờ đây, sau 4-5 tháng không còn làm việc cùng nhau, cậu em vẫn bị truy thu tiền phạt.
Sự khốc liệt của thị trường lao động đôi khi chỉ nằm gọn trong một tin nhắn như thế.
Nhìn cậu em, tôi lại nhìn sang chính mình – một nhà sản xuất đang vùng vẫy giữa các sàn thương mại điện tử. Có lẽ chưa bao giờ, cái mác "bán hàng trực tiếp từ xưởng đến tay khách hàng" lại trở nên mong manh như lúc này.
Phí sàn tăng theo chiều thẳng đứng. Nhà bán hàng chúng tôi đứng trước hai lựa chọn nghiệt ngã: Một là cắn răng chịu đựng để đổi lấy lượt truy cập, hai là rời bỏ cuộc chơi. Với một đơn vị sản xuất, chúng tôi hiểu rõ giá trị của từng mét vật tư, từng giờ công thợ. Nhưng khi "vốn một đồng, bán hai đồng" mà vẫn không có lời để duy trì sản xuất vì phí sàn và chi phí vận hành quá cao, thì đó là một sự phi lý.
Từ sau Tết, tôi chọn cách "thả nổi" các sàn thương mại. Tôi không thể cứ mãi đổ mồ hôi trên đất của người khác khi luật chơi thay đổi chóng mặt và phần thiệt luôn đẩy về phía người làm thật, bán thật.
Tôi quay về tập trung vào Facebook, Google – nơi tôi có thể chủ động hơn trong việc đưa sản phẩm tâm huyết của mình đến tay khách hàng với mức giá công bằng nhất. Không còn phụ thuộc vào những thuật toán ép người, tôi muốn mỗi đồng khách hàng chi ra phải nằm ở chất lượng sản phẩm, chứ không phải để nuôi những khoản phí vô hình đang ngày một phình to.
Thương trường vốn là chiến trường, nhưng có lẽ lúc này, chúng ta cần nhiều hơn những cái nắm tay giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng, để những giá trị thực không bị nghiền nát bởi những "cỗ máy" trung gian.
