Herstoryczny Białystok

Herstoryczny Białystok Miejsce popularyzowania wiedzy o niezwykłych kobietach z Podlasia i okolic, których pamięć warto ocalić i docenić. W roku 2018 np. Ta lista nie jest zamknięta.

Herstoryczny Białystok to przestrzeń popularyzowania wiedzy o niezwykłych kobietach, które żyły, mieszkały, tworzyły, działały w Białymstoku i na terenie województwa podlaskiego. Kobiety, o których niewiele wiemy, a których osiągnięcia miały istotny wpływ na rozwój kultury, sztuki, edukacji, polityki, gospodarki w naszym mieście. Zagoszczą tu wyjątkowe panie, warte dostrzeżenia, docenienia, zapami

ętania oraz tego, by ich przekaz nieść dalej. Przestrzeń powstała z inspiracji 100 rocznicą uzyskania praw wyborczych przez Polki w 2018 roku i bogatą herstorią Białegostoku i Podlasia. Przestrzeń powstała w hołdzie wyjątkowym kobietom. Dla wygody i jasności przekazu informacji można szukać w pogrupowanych sekcjach:

, - Białostoczanki i Podlasianki to wyjątkowe i pełne kreatywności kobiety. Przywołuję pamięć tych, które zapisały się w herstorii regionu inicjatywami, przedsięwzięciami, sukcesami. Często na przekór losowi, mierząc się z ostracyzmem społecznym i szkodliwymi stereotypami.

- śledzę na bieżąco pojawiające się zmiany nt liczby kobiecych patronek ulic, skwerów, placów w Białymstoku i w innych miastach i miasteczkach województwa podlaskiego. w Warszawie na 4471 ulic, skwerów i placów, miejsc dedykowanych kobietom było zaledwie 170. Jak jest na terenie naszego województwa - badam to :).

- czasami kobiety trafiają na cokoły i pomniki. Czasami ich dorobek bywa uhonorowany pamiątkową tablicą, rzeźbą, obeliskiem. To miejsca i historie (herstorie) warte opisania i upamiętnienia.

- tkanka każdego miasta utkana jest z wydarzeń z jego przeszłości; na nie nakłada się teraźniejszość, w domyśle także przyszłość. Każda aleja, ulica, uliczka, zaułek, plac, skwer, dom, piętro, mieszkanie... wszystko nosi ślady osób, które choć przez moment się w danym miejscu pojawiły. Także kobiet, które te miejsca tworzyły i na nie oddziaływały. Zdarza się, że mamy o nich zaledwie wzmianki; zero zdjęć, portretów, dokumentów, dowodów... Jednakże czasami nawet wzmianka może zainspirować. Ja uśmiecham się na myśl, że nieopodal osiedla, na którym mieszkam, na ulicy Warszawskiej, którą doskonale pamiętam z dzieciństwa, pod numerem 9 mieszkała kiedyś założycielka i inicjatorka Białostockiego Towarzystwa Praw Kobiet Polskich (rozpoczęło działalność w 1911 roku) - Eugenia Kauba. I choć nie wiem, jak wyglądała, cieszę się, że mogę jej pamieć, mijając Warszawską 9, uszanować. W tej sekcji zadbam o takie ciekawostki, dotyczące różnych wydarzeń, o większej i mniejszej skali społecznej.

- wśród pań zdarzają się umysły ścisłe, talenty zakochane w świecie matematyki, technologii, architektury, fizyki jądrowej, chemii czy biologii molekularnej. Laureatki prestiżowych konkursów, odkrywczynie, naukowczynie, badaczki, noblistki. Takich herstoriiteż poszukuję.

- zbieram materiały o tych mieszkankach naszego województwa. Wszystkich, które i kiedyś i obecnie tworzyły poprzez słowo pisane, mówione, śpiewane. Wszystkich zachwyconych i zachwycających poezją i prozą.

- wiele inspirujących herstorii nie ujrzało światła dziennego i leży głęboko w archiwach instytucji państwowych i prywatnych szufladach mebli w naszych domach. Zbieram je nie tylko dla upamiętnienia, ale i dla uznania i docenienia. Uważam, że warto opowiedzieć je światu - niech to będzie jasno objawione, że kobiety miały duży wpływ na życie społeczno-polityczne i kulturalne, na gospodarkę i edukację. Przykładem jest herstoria Aleksandry Piłsudskiej, która miała znaczący wpływ na przyznanie Polkom przez Marszałka Józefa Piłsudkiego praw wyborczych. Niestety Aleksandra Piłsudska do dziś dnia nie doczekała się tabliczki ze swoim imieniem i nazwiskiem na choćby najkrótszej ulicy. Nasza białostocka Placyda Bukowska też nie. Jestem otwarta na nowe inspiracje i idee, które przyjdą. Zwłaszcza od obserwujących tę platformę. Serdecznie zapraszam!

Rozmawiamy o herstorii i projektach jej poświęconych, które od 2018 realizowane są w ramach działań 100-lecie Kobiet. W ...
05/09/2025

Rozmawiamy o herstorii i projektach jej poświęconych, które od 2018 realizowane są w ramach działań 100-lecie Kobiet.
W tym roku i z notacjami filmowymi i debatą oksfordzką o herstorii.

Zapraszamy do wysłuchania audycji w sekcji III Sektora Polskie Radio Białystok.

Ich hasło to: "Poznajmy wartość, mądrość i energię kobiet zwykłych i niezwykłych". Stawiają na HerStorię, uzupełniając przeszłość w wiedzę o dokonaniach żeńskiej części społeczeństwa. Burzą schematy, kreują przyszłość. Oto Stowarzyszenie "100-lecie

🤎🪽🖋️📜 HERSTORYCZNIE i PODLASKO w działaniu…*Czy Herstoria jest w Województwie Podlaskim obecna? *Czy Herstoria jest Woje...
03/09/2025

🤎🪽🖋️📜 HERSTORYCZNIE i PODLASKO w działaniu…
*Czy Herstoria jest w Województwie Podlaskim obecna?
*Czy Herstoria jest Województwu Podlaskiemu potrzebna?

Krótkie migawki z realizacji notacji filmowej o Julicie Sleńdzińskiej, której herstorii świadczynią została Izabela Suchocka.

~~~
Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków Województwo Podlaskie.
🤍 Dziękujemy za pomoc w realizacji notacji Galeria im. Sleńdzińskich w Białymstoku.

Realizacja przedsięwzięcia:
* 100-lecie Kobiet
* Podlaska Księga Kobiet
* Herstoryczny Białystok

Dokumentacja video: Karol Jurczak

🤎🪽🖋️📜 HERSTORYCZNIE i PODLASKO w działaniu…*Czy Herstoria jest w Województwie Podlaskim obecna? *Czy Herstoria jest Woje...
18/08/2025

🤎🪽🖋️📜 HERSTORYCZNIE i PODLASKO w działaniu…
*Czy Herstoria jest w Województwie Podlaskim obecna?
*Czy Herstoria jest Województwu Podlaskiemu potrzebna?

Krótkie migawki z realizacji notacji filmowej o Irenie Białównie. Tym razem strażniczką HERstorii jest Dorra Ostrożańska.

~~~
Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków Województwo Podlaskie.

🤍 Dziękujemy za pomoc w realizacji notacji Białostocki Ośrodek Kultury/Centrum im. Ludwika Zamenhofa i Polski Czerwony Krzyż Podlaskie.

Realizacja przedsięwzięcia:
*100-lecie Kobiet
*Podlaska Księga Kobiet
*Herstoryczny Białystok

Dokumentacja video: Karol Jurczak

🩵🖋️📜   i   in progress… Dziś wspaniałe spotkanie z Małgorzatą Smreczak w Białostocki Ośrodek Kultury/Centrum im. Ludwika...
12/08/2025

🩵🖋️📜 i in progress…

Dziś wspaniałe spotkanie z Małgorzatą Smreczak w Białostocki Ośrodek Kultury/Centrum im. Ludwika Zamenhofa z myślą o .

Dziękujemy za tę owocną rozmowę i wymianę pomysłów na upamiętnienie wybitnej Białostoczanki.
Niech się dzieje Herstoria…

~~~
HERSTORYCZNIE i PODLASKO…
▫️Czy Herstoria jest w Województwie Podlaskim obecna?
▫️Czy Herstoria jest Województwu Podlaskiemu potrzebna?

Kolejny projekt zorientowany na zwiększenie widoczności kobiet w dziedzictwie historycznym Województwa Podlaskiego i upamiętnienie ich. I ich zasług dla naszego miasta i rejonu.

Powstają 4 notacje firmowe z udziałem 4 zwykłych - niezwykłych kobiet:
🪽Ireny Białówny
🪽Chajki Grossman
🪽Marioli Wojtkiewicz
🪽Julitty Sleńdzińskiej

Wszystkie bohaterki zagoszczą również w „Podlaskiej Księdze Kobiet” w wersji papierowej kroniki, którą 100-lecie Kobiet prowadzi od 28.11.2018. oraz na fanpagu o tej samej nazwie – pojawią się tam ich biogramy, zdjęcia, ciekawostki o nich.
W notacjach wykorzystany zostanie zapis cyfrowy archiwalnych fotografii i innych dokumentów do zilustrowania materiału filmowego.

~~~
Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków Województwo Podlaskie.

Instytucje i inicjatywy zaangażowane w przedsięwzięcie:
▫️Galeria im. Sleńdzińskich w Białymstoku
▫️Białostocki Ośrodek Kultury/Centrum im. Ludwika Zamenhofa
▫️100-lecie Kobiet
▫️Herstoryczny Białystok
▫️Podlaska Księga Kobiet

❤️📽️🌱📜 Mariola Wojtkiewicz [1961-2022]. ARTYSTKA. Córka, siostra. Mama Piotra, Weroniki i Wiktorii. Babcia Oli i Basi.Pr...
10/08/2025

❤️📽️🌱📜 Mariola Wojtkiewicz [1961-2022].

ARTYSTKA.
Córka, siostra. Mama Piotra, Weroniki i Wiktorii. Babcia Oli i Basi.
Przyjaciółka. Kochająca ludzi i przez nich kochana.
Siła sprawcza – spiritus movens, kreatorka w przestrzeni społecznej i artystycznej.
Aktorka, reżyserka, wykładowczyni, animatorka kultury, społeczniczka, pedagożka, logopedka, terapeutka.
Wspaniała kobieta.*

~~~
*fragment wspomnienia o ś.p. Marioli Wojtkiewicz odczytanego przez prof. Krzysztofa Korotkicha prorektora Uniwersytet w Białymstoku przed pogrzebową mszą świętą odprawioną dnia 14.10.2022 w kościele Bł. Bolesławy Lament w Białymstoku.

Realizujemy nowy projekt , w którym upamiętniamy wybitne i .

~~~
Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków Województwa Podlaskiego.

Instytucje i inicjatywy zaangażowane w realizację:
❕Galeria im. Sleńdzińskich w Białymstoku
❕Białostocki Ośrodek Kultury/Centrum im. Ludwika Zamenhofa
❕Herstoryczny Białystok
❕100-lecie Kobiet
❕Podlaska Księga Kobiet

Foto/Video: Karol Jurczak

🩵🤍❤️   i  …
10/08/2025

🩵🤍❤️ i …

01/08/2025

🖤✨🎼🎶 🌟 Wspaniała wystawa do zachwycania się w Galerii im. Sleńdzińskich na Waryńskiego! Inspirowana PIĘKNEM i PIĘKNA inspirująco… Herstoryczna. Upamiętniająca Różę Bursztejn, czyli Rosę Raisę - jedną z tych białostoczanek, które zna świat, a po których śladu w Białymstoku nie ma…
Na szczęście Mateusz Karolczuk🖤 postanowił to zmienić.

~~~
„Nic lepiej nie ilustruje kluczowej roli, jaką w kulturze filantropijnej białostockich emigrantów odgrywały publiczne wystąpienia muzyczne, niż koncerty dobroczynne śpiewaczki operowej Rosy Raisy. Według "Bialystoker Stimme" żadna kobieta nie uczyniła tyle dla Białegostoku co Raisa, która "okazywała swej dawnej ojczyźnie i rodakom niewyczerpane poświęcenie i lojalność". Urodzona i wychowana w Białymstoku, wykształcona we Włoszech, Raisa wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych krótko przed I wojną światową. Choć osiadła w Chicago, większość czasu spędzała koncertując w Stanach Zjednoczonych i Europie. W 1919 roku, usłyszawszy o zniszczeniu rodzinnego miasta w trakcie działań wojennych, Raisa odwołała wszystkie swoje zobowiązania, aby dać duży koncert dobroczynny w Nowym Jorku, a pieniądze z niego przeznaczyła na pomoc dla Białegostoku. Według "Bialystoker Stimme" z 1926 roku czyn ten zyskał jej reputację "ukochanej córki Białegostoku"".

Koncert Raisy dla Białegostoku odbył się 20 maja 1920 roku w słynnym nowojorskim Hippodrome Theatre. Był pierwszym dużym wydarzeniem zorganizowanym przez Ośrodek Białostocki. Uczestniczyło w nim 4000 osób.
"Podczas koncertu zebrano 10 tysięcy dolarów. "Co ważniejsze zaś - jak zauważyli dziennikarze "Bialystoker Stimme" i "Forwerts" - Raisa przyciągnęła znakomitą publiczność, wśród której była córka prezydenta Wilsona, jej obecność nie tylko potwierdziła zasadność białostockiej sprawy, ale też pokazała, że wydarzenia dobroczynne Ośrodka Białostockiego są wielkimi wydarzeniami towarzyskimi, w których należy uczestniczyć osobiście. (...)"

~~~
💫 Mateusz Karolczuk, absolwent Wydziału Scenografii warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych (dyplom zrealizowany w Pracowni Projektowania Kostiumu i przestrzeni scenicznej pod kierunkiem prof. Doroty Kołodyńskiej, 2023) oraz podyplomowych studiów Menedżerów Kultury w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie (2022), zainspirowany bogatym, ale ciągle w pełni nieodkrytym dziedzictwem kulturowym Białegostoku, powraca do rodzinnego miasta z nowym projektem artystycznym. Prezentowana ekspozycja jest cyklem autorskich obiektów – form przestrzennych z pogranicza projektowania kostiumu, tkaniny artystycznej i rzeźby. Wykreowane obiekty w metaforyczny sposób łączą prywatne życie artystki z losami operowych he**in, w które wcielała się na scenie.***

~~~
🌟Rosa Raisa, Roza Bursztejn (Burcstein), Róża Bursztyn urodziła się 23 maja 1893 r. w ubogiej żydowskiej rodzinie w Białymstoku; znamy imie jej ojca - Herschel Burcstein. Oddał Rozę na wychowanie kuzynom z biedy.
🌟Rosa wykazywała talent jako kilkuletnia dziewczynka - nie znając nut, np. bezbłędnie powtarzała melodie, śpiewała ze słuchu, potrafiła nawet naśladować dżwięki katarynki. Poza tym, jak na małą dziewczynkę miała niezwykle silny i dźwięczny głos.
🌟Po pogromie żydowskim w VI 1906 r. w carskim wówczas Białymstoku, kuzyni Rozy zdecydowali o emigracji w obawie o życie. Wyjechali do Italii.
🌟I choć źródła podają, że tam nastąpiły początki kariery Rozy, to Białystok może być dumny z tego, że pierwsze kroki (a wlaściwie dźwięki i takty🎶) gwiazda stawiała w chórze szkolnym Jakuba Bermana na ul. Mikołajewskiej w Białymstoku. Nie miał on wątpliwości, że była jego najważniejszą uczennicą. Szybko odkrył jej talent i poświęcal jej więcej uwagi i czasu.
🌟We Włoszech nauczycielką śpiewu Rosy były Ewa Tetrazzin i Barbara Marchisio.
🌟Rosa debiutowała w 1912 r. w Neapolu. Rok później wystąpiła w roli Leonory w operze Oberto Giuseppe Verdiego w Parmie na 100-lecie urodzin Verdiego. Także w La Scali w Mediolanie, gdzie występowała cyklicznie, a w 1926 była pierwszą odtwórczynią tytułowej roli w Turandot Giacomo Pucciniego .
🌟1916 to występy w Chicago. Prasa rozpisywała się o "lirycznym sopranie" Rosy, zachwycającym krytyków.
🌟Z czasem, w miarę wzrostu swojej sławy, Rosa pozwalała sobie na kaprysy i to nie byle jakie - odmówiła występu w La Rondine u samego Pucciniego.
🌟Filadelfia, Londyn i Covent Garden także pojawiały się na bogatej liście jej występów scenicznych. Rosa wystąpiła w operach: Tosca, Aida, Norma, Don Giovanni.
🌟Jej repertuar obejmował ponad 30 partii operowych. W samym Chicago wystąpiła 275 razy, w tournée była 235 razy.
🌟Wyszła za mąż za barytonistę Giacomo Riminiego i wraz z nim otworzyła szkołę wokalistyki w Chicago w 1937.
🌟Karierę śpiewaczki zakończyła w latach 40-tych.
🌟Zmarła 28 września 1963 r. w Los Angeles.
🌟W Polsce jej niemal nie znano, ale nie przeszkodziło jej to zdobyć tytuł "Ukochanej Córy Białegostoku", o czym więcej napiszemy w innym poście.

~~~
Źródła tekstu i zdjęć: wikipedia, Galeria im. Sleńdzińskich w Białymstoku, www.jewishbialystok.pl

Piękna kolorowa rysunkowa grafika z portretem Rosy Raisy to praca podlaskiego artysty Tomasz Brański.

*Cytaty pochodzą z książki "Żydowski Białystok i jego diaspora" Rebbeci Kobrin.
**Źródła zdjęcia: wikipedia; http://www.cantabile-subito.de/Sopranos/Raisa__Rosa/hauptteil_raisa__rosa.html
*** i **** za Galerią im. Sleńdzińskich i https://ws.asp.waw.pl/zespol/mateusz-karolczuk/

📜  . I  . 📽️ Kręci się notacja filmowa do Podlaska Księga Kobiet we współpracy z  . Kolejna już, bo od 2018 roku w portf...
29/07/2025

📜 . I . 📽️ Kręci się notacja filmowa do Podlaska Księga Kobiet we współpracy z . Kolejna już, bo od 2018 roku w portfolio Księgi nazbierało się ich kilkanaście.

Tym razem bohaterką jest Chajka Grossman - wybitna białostoczanka, zbuntowana i wojownicza syjonistka, która śmiało mogłaby dołączyć do grona „Matek Europy” w projekcie realizowanym przez Muzeum Historii Kobiet i Anna Kowalczyk - Autorka.
Zresztą… propozycja Chajki jako padła na spotkaniu w Biblioteka Uniwersytecka im. Jerzego Giedroycia w Białymstoku przy okazji debaty o roli Matek Europy i HERstorii oraz inauguracji wystawy „Mother’s of Europe” finansowanej przez Fundacja Geremka. [https://geremek.pl/program/mothers-of-europe-matki-

Strażnikiem jej HERstorii zgodził się zostać
Dariusz Szada - Borzyszkowski - reżyser, działacz TPKŻ - Towarzystwo Przyjaciół Kultury Żydowskiej w Białymstoku i pracownik Galerii im. Sleńdzińskich w Białymstoku.

~~~
HERSTORYCZNIE i PODLASKO… to nowy projekt Stowarzyszenia 100-lecie Kobiet, który ma za zadanie odpowiedzieć na pytania:
❓Czy Herstoria jest w Województwie Podlaskim obecna❔
❓Czy Herstoria jest Województwu Podlaskiemu potrzebna❔

Wspaniale jest „robić HERstorię”❣️

~~~
Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków Województwa Podlaskiego.

Współpraca foto/wideo:

100-lecie Kobiet
Herstoryczny Białystok
Galeria im. Sleńdzińskich w Białymstoku
Białostocki Ośrodek Kultury/Centrum im. Ludwika Zamenhofa
Województwo Podlaskie

~~~
🖇️Chajka Grossman-Orkin [1919-1996] - urodzona w Białymstoku syjonistka, działaczka i liderka Ha-Szomer Ha - Cair, która rozwijała ten ruch od podstaw w Brześciu Litewskim i współkierowała nim w Wilnie. Aktywistka, sekretarza hafijskiego oddziału Mapam i posłanka do Knesetu, w parlamencie skupiająca się na kwestiach społecznych i kobiecych. Odważna i waleczna partyzantka, konspiratorka, łączniczka i kurierka siatki gett w Białymstoku, Grodnie, Wilnie, Lublinie, Warszawie i Częstochowie działająca na fałszywej polskiej tożsamości Haliny Boronowicz. Współorganizatorka powstania w getcie białostockim, przemytniczka broni, bliska współpracownica Mordechaja Tannenbauma odznaczona Orderem Krzyża Grunwaldu.

Adres

Białystok

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Herstoryczny Białystok umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Udostępnij