14/05/2022
လပြည့်ကဆုန်
═══════════════════════
ကဆုန်လကို ပုဂံခေတ်က ကုဆုန်၊ ကူဆုန်၊ ကဆုန်၊ ခူဆုန်၊
ခုဆုန်ဟု အမျိုးမျိုးရေးသား ခေါ်ဝေါ်ခဲ့တာကိုကျောက်စာများအရ
သိရှိကြပါတယ်။
ကုဆုန်မှာ မူရင်း ဝေါဟာရဖြစ်ပြီး ကဆုန်-စသော ကျန်ဝေါဟာရ
များမှာ ကုဆုန်မှ ရွှေ့လျားပြောင်းလဲလာသော ဝေါဟာရများ
ဖြစ်ကြပါတယ်။ ကုဆုန်နှင့် ကဆုန်တို့ရှိ ကု၊ က ပုဒ်တို့မှာ ကုတို့၊
ကုခန်း၊ ကစွန်း၊ ကညှို့၊ ကတောက် စသော ဝေါဟာရတို့ရှိ ကု၊
က ပုဒ်တို့ကဲ့သို့“ရေ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။
“စုန်” မှ ဆင်းသက်လာသော “ဆုန်”မှာ သွန်းခြင်း၊လောင်းခြင်း၊
ဖျန်းခြင်း အဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ကဆုန်လ အဓိပ္ပာယ်မှာ
ရေသွန်းသောလ၊ရေလောင်းသောလ၊ ရေဖျန်းသောလဟု
ဆိုလိုပါတယ်။
ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ်ဘုရား သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို
ပိုင်းခြား ထင်ထင် သိမြင်တော်မူရာ မဟာဗောဓိပင်ပွား ၊
ဗောဓိပင်များကို ရေသွန်းလောင်းခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ ဂေါတမ ဘုရားရှင်သည် သုမေဓာ ရှင်ရသေ့ဘ၀တွင်
ဒီပင်္ကရာ မြတ်စွာ ဘုရားထံတော်မှ “နောင်သောအခါတွင်
ဘုရားစင်စစ် ဧကန်အမှန် ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု
နိယတဗျာဒိတ်ကို ရရှိတော်မူခြင်းသည် ကဆုန်လပြည့်နေ့
ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ မဟာသက္ကရာဇ် (၆၈)ခု၊ ကဆုန်လပြည့်၊ သောကြာနေ့မှာပင်
ဘုရားအလောင်းကို ဖွားမြင်တော်မူခဲ့ပါသည်။ ဘုရားအလောင်းကို
ဖွားမြင်တော်မူသည်နှင့် တပြိုင်နက် ယသောဓရာ မင်းသမီး၊
အာနန္ဒာမင်းသား၊ ဆန္ဒအမတ်၊ ကာဠုဒါယီအမတ်၊ ကဏ္ဍကမြင်း၊
ရွှေအိုးကြီး လေးလုံးနှင့် မဟာဗောဓိပင် ဟူသော ဖွားဖက်တော်
ခုနှစ်ဦးတို့သည်လည်း ဖွားမြင်ဖြစ်ပေါ်လာကြပါတယ်။မဟာဗောဓိသည်
မဇ္စျိမဒေသ ဥရုဝေလတောတွင်ဘုရားရှင်တို့ ပွင့်တော်မူရာ ဗဟို
အချက်အချာ အောင်မြေအရပ်၌ ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ မဟာသက္ကရာဇ် (၁၀၃)ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့၌ ဘုရား
အလောင်းသည် မဟာဗောဓိပင်ရင်း၌ သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်း
သိမြင်၍ သဗ္ဗညုဘုရားရှင် အဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့ပါတယ်။
ထိုမဟာဗောဓိပင်သည် ဘုရားရှင်၏ ဖွားဖက်တော် ခုနှစ်ဦးတွင်
တဦးအပါအ၀င် ဖြစ်သည့်အပြင် ဗောဓိဉာဏ်ကို ရရှိရန်
အားထုတ်တော် မူရာ၌ အသုံးပြုတော်မူသော အပင်ဖြစ်၍
ပရိဘောဂစေတီလည်း ထိုက်ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ၀င်
အပေါင်းတို့သည် ထိုဗောဓိပင်မှ ပင်ပွားများကို မိမိတို့ နိုင်ငံ၌
စိုက်ပျိုးကိုးကွယ် လေ့ရှိပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ဗုဒ္ဓသာသနာ ရောက်ချိန်ကပင် စတင်၍
ဗောဓိပင်များကို စိုက်ပျိုးကိုးကွယ်ခဲ့ကြဟန် ရှိပါတယ်။ နွေရာသီ
အလယ်ဗဟိုကျတော့ မြန်မာတို့၏ ကဆုန်လကား နေပူပြင်း
လှပါတယ်။ “တန်ခူးရေကုန် ကဆုန်ရေခမ်း” ဆိုသလို ကဆုန်လတွင်
အင်းအိုင်၊ ကန်ချောင်း၊ ရေနုတ်မြောင်းများ ခြောက်ခမ်း၍ ရေပြတ်
လေ့ရှိပါတယ်။ ရေပြတ်၍ အပူချိန် ပြင်းခြင်းတို့ကြောင့် အချို့သစ်ပင်
ပန်းပင်များမှာ နွမ်းခြောက် ပျက်စီးကြရပါတယ်။ ထိုအချိန်တွင်
ရှေးမြန်မာတို့သည် မိမိတို့ အမြတ်တနိုး ကိုးကွယ်ထားကြသည့်
မဟာဗောဓိညောင်ပင်များ ညှိုးနွမ်းပျက်စီးမည်ကို စိုးရိမ်ခဲ့ကြပါတယ်။
ဗောဓိပင်ဆိုသည်မှာလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်နိုင်ငံတို့ရှိ မူလ
ဗောဓိပင်တို့မှ ဆင့်ပွားယူရသော အပင်မျိုးဖြစ်၍ ရှားပါးပင်မျိုး ဖြစ်
ပါတယ်။ ထို့ကြောင့် ရှေးခေတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ၀င် မြန်မာတို့သည်
ပူပြင်း၍ ရေပြတ်သော ကဆုန်လတွင် ဗောဓိပင်များကို မညှိုးမနွမ်း၊
လန်းဆန်းရှင်သန် စေရန်ဟူသော ဆန္ဒမွန်ဖြင့် ရေသွန်းလောင်း
ပူဇော်ကြခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဤသို့ဖြင့် ဘုရားအလောင်းတော် ဗျာဒိတ်တော်ခံယူခြင်း၊ ဖွားမြင်
တော်မူလာခြင်း၊ မဟာဗောဓိပင် ပေါက်တော်မူခြင်း၊ ဘုရားဖြစ်
တော်မူခြင်း တို့သည် ကဆုန် လပြည့်နေ့များပင် ဖြစ်တော်မူခဲ့ပါတယ်။
၄။ ထို့ပြင် ကဆုန်လပြည့်နေ့မှာပင် ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံ၀င်တော်
မူခဲ့သောကြောင့် ကဆုန်လပြည့်နေ့ကို ဗုဒ္ဓနေ့ ဟု ရှေးပညာရှိတို့က
ခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ်ခဲ့ကြပါတယ်။
“ကဆုန်လပြည့်၏ ထူးခြားချက် (၅) ရပ်”
(၁) ဗျာဒိတ်ခံယူသည့်နေ့ = လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်း အစ
ကဆုန်လပြည့်နေ့။
(၂) ဘုရားမွေးသည့်နေ့ = မဟာသက္ကရာဇ် (၆၈)ခု၊ ကဆုန်လပြည့်
(သောကြာနေ့)။ (ဘီစီ ၆၂၃)
(၃) ဘုရားဖြစ်သည့်နေ့ = မဟာသက္ကရာဇ် (၁၀၃)ခု၊ ကဆုန်လပြည့်
(ဗုဒ္ဓဟူးနေ့)။ (ဘီစီ ၅၈၈)
(၄) ဗုဒ္ဓ၀င်အကျဉ်းဟောသည့်နေ့ = မဟာသက္ကရာဇ် (၁၀၄)ခု၊
ကဆုန်လပြည့်နေ့။ (ဘီစီ ၅၈၇)
(၅) ပရိနိဗ္ဗာန်စံသည့်နေ့ = မဟာသက္ကရာဇ် (၁၄၈)ခု၊ ကဆုန်လပြည့်
(အင်္ဂါနေ့)။ (ဘီစီ ၅၄၃)
တောရိပ်မြိုင်ပေါ်၊ ခြောက်နှစ်ပျော်၍၊ ခါတော်တစ်ဖုံ၊ ပွင့်ချိန်ကြုံက၊
ကဆုန်လပြည့်၊ ဆင်မင်းနေ့၀ယ်၊ မြေ့ပရမေ ၊ ပလ္လင်ဗွေထက်၊
ရွှေညောင်တော်ကြီး၊ ဗိမာန်ထီးနှင့် မငြီးကြည်ဖြူ၊ နေတော်မူလျက်၊
ရန်မြူခပင်း၊ အမိုက်သင်းကို၊ အရှင်းပယ်ပျောက်၊ အလင်းပေါက်က၊
ထွန်းတောက်ဘုန်းမော်၊ သောင်းလုံးကျော်သည်၊ သုံးဖေါ်လူတို့ ငြမ်းပါကို။
[ ၁၀၃-ခု ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၌ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသည်။]
လပြည့်နွေကဆုန်......................
ဆုပန်နေ့...............
လေးသင်္ချေကိန်း၊ တစ်သိန်းကပ်ကြုံ၊
သူမေဓာလောင်း၊ ညွန်ပျောင်းဗွက်အုံ၊
ဒီပင်ထံပါး၊ ၀မ်းလျားမှောက်ခုံ၊
ဆုပန်နေ့၊ လပြည့်နွေကဆုန်။
ဖွားမြင်နေ့...............
မဟာသက္ကရာဇ်၊ ခြောက်ဆယ့်ရှစ်ကြုံ၊
လုမ္ဗနီတော၊ သာမောရဂုံ၊
လောင်းတော်သိဒ္ဓတ်၊ ထွက်လတ်ကြာငုံ၊
ဖွားမြင်နေ့၊ လပြည့်နွေကဆုန်။
ဗုဒ္ဓနေ့..............
တစ်ရာ့သုံးနှစ်၊ သက္ကရာဇ်ကြုံ၊
ဗောဓိပင်မင်း၊ မှီတင်းခိုလှုံ၊
မာန်စွယ်ငါးစင်း၊ အောင်ခြင်းဖုံဖုံ၊
ဗုဒ္ဓနေ့၊ လပြည့်နွေကဆုန်။
နိဗ္ဗူ နေ့............
ရာ့လေးဆယ့်ရှစ်၊ သက္ကရာဇ်ကြုံ၊
မလ္လာမင်းတို့၊ အင်ကြင်းရဂုံ၊
ဇာတ်တော်သိမ်းလို့၊အေးငြိမ်းခိုလှုံ၊
နိဗ္ဗူနေ့၊ လပြည့်နွေကဆုန်။
(ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့)
မြန်မာများရဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့သည် မြန်မာဗုဒ္ဓ
ဘာသာ၀င်တို့ရဲ့ နေ့ထူးနေ့မြတ်ဖြစ်တဲ့ ကဆုန်လပြည့်နေ့ပဲ ဖြစ်
ပါတယ်။ ကဆုန်လပြည့်နေ့ဟာ ဘုရားလောင်း သုမေဓာ
ရှင်ရသေ့က ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားထံမှ ဘုရားစင်စစ် ဧကန်ဖြစ်
လိမ့်မည်ဟု နိယတဗျာဒိတ်ကို စံတော်မူခြင်း၊ ဘုရားလောင်း
ဖွားမြင်တော်မူခြင်း၊ သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်ပြီး ဘုရာဖြစ်တော်
မူခြင်း၊ မဟာဗောဓိပင်ပေါက်ခြင်းနှင့် ပရိနိဗ္ဗာန်၀င်စံတော်မူခြင်း
ဆိုတဲ့ အလွန်ထူးခြားပြီး ဗုဒ္ဓ၀င်မှတ်တိုင်ကြီးများ စိုက်ထူခဲ့သော
နေ့ထူးနေ့မြတ်ကြီးဆိုလည်း မမှားပါဘူး။ ဗုဒ္ဓဘာသာ၀င် မြန်မာ
တို့က ကဆုန်လပြည့်နေ့ကို ဗုဒ္ဓနေ့ဟု သတ်မှတ်ကာ အခါတော်
နေ့ကို တခမ်းတနား ကျင်းပလေ့ ရှိကြပါတယ်။
ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့ကို အနယ်နယ်မှာ ကျင်းပကြမြဲမို့ ကဆုန်လနဲ့
ပတ်သက်သမျှ မှတ်သားစရာလေးတွေ အနည်းငယ် တင်ပြချင်
ပါတယ်။ ကဆုန်လဆိုတာ ဘာသာ သာသနာ ရှုထောင့်က ကြည့်ရင်
အံ့သြစရာကောင်း တဲ့ အဖြစ်သနစ်လေးတွေ တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင်
မြင်တွေ့နိုင်ပါတယ်။
“ဗျာဒိတ်, ဖွား, မြင်၊ ဗောဓိပင်၊ စံ၀င် နန်းနိဗ္ဗာန်” လင်္ကာအရ ဂေါတမ
ဘုရား အလောင်းတော်အဖြစ်နဲ့ သုမေ ဓာရှင်ရသေ့ဘ၀မှာ ဒီပင်္ကရာ
မြတ်စွာဘုရားထံတော်မှ“ဘုရားစစ်စစ်၊ ဧကန်ဖြစ်လိမ့်မည်”ဆိုတဲ့
ဗျာဒိတ်တော် ကို ခံယူခဲ့ခြင်း၊ဘုရားအလောင်းတော် အမိ၀မ်းမှ
ဖွားမြင်တော်မူခြင်း၊သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်လို့ ဘုရားဖြစ် တော်မူခြင်း၊
မဟာဗောဓိပင် ပေါက်ခြင်း၊ ပရိနိဗ္ဗာန် ၀င်စံတော်မူခြင်းဆိုတဲ့
ဗုဒ္ဓနဲ့ပတ်သက်လို့ သာသနာ့မှတ်တိုင် ကြီးများက ဒီကဆုန်လမှာ
ဖြစ်ခဲ့တာမို့ ထူးခြားတဲ့ လမြတ်ကဆုန်လို့ တင်စားခေါ်ဆိုကြပါတယ်။
ဒါကြောင့်ပဲ ဗုဒ္ဓနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ရက်မြတ်များ ဆုံစည်းရာ ကဆုန်လ
ရောက်ပြီဆိုရင် ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့စ တဲ့ ပွဲတော်များကို အမွန်
အမြတ်ပြုကာ ကျင်းပပြုလုပ်ကြပါတယ်။
ကဆုန်လမှာ ဗုဒ္ဓနေ့နဲ့အတူ ကဆုန်ညောင်ရေသွန်းပွဲတော်ကိုလည်း
ကျင်းပပြုလုပ်ကြပါတယ်။ မြတ်ဗုဒ္ဓဟာ ဗောဓိပင်ကို အမှီပြု၍ သစ္စာ
လေးပါးကို သိမြင်တော်မူခဲ့၊ သဗ္ဗညုတဥာဏ်တော်ကို ရတော်မူခဲ့
တာဖြစ်လို့ ပူဇော် ထိုက်သော သစ်ပင်အဖြစ် ဗောဓိပင်ကို အမွှေးနံ့သာ
ထုံသော ရေချမ်းများနဲ့ ကဆုန်ညောင်ရေသွန်းလောင်းပွဲ များကို
ကျင်းပပြုလုပ်ကြပါတယ်။ တနည်းအားဖြင့်လဲ ဗောဓိပင်ဟာ မြတ်ဗုဒ္ဓက
မာရ်နတ်မင်းကို အောင်တော်မူ ခဲ့ရာ ထူးမြတ်တဲ့ နေရာလည်းဖြစ်
ပါတယ်။ ထိုသို့အောင်မြင်မှုကို ပူဇော်ကြတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဗောဓိရဲ့ အဓိပ္ပါယ်က သိခြင်းလို့ အဓိပ္ပါယ်ထွက်ရှိပါတယ်။ သစ္စာ
လေးပါးကို သိမြင်တဲ့နေရာဖြစ်လို့ ဗောဓိ မည်တာပါ။ ဝေဿဘူ၊
ကကုသန်၊ ကောဏဂုံ၊ ကဿပ ဘုရားရှင်တို့ ပွင့်တော်မူရာ သစ်ပင်
များဖြစ်တဲ့ အင်ကြင်းပင်၊ ကုက္ကိုပင်၊ ရေသဖန်းပင်၊ ပညောင်ပင်
တို့သည်လည်း ထိုဘုရားရှင်များ ပွင့်တော်မူရာ သာသနာတော်
အတွင်း၌ ဗောဓိပင်များအဖြစ်အမည်ရပြီး ဂေါတမဘုရားရှင်
သာသနာ ယခုကာလမှာကဲ့သို့ ဗောဓိပင်လို့ ခေါ်ဝေါ်ကာ ပူဇော်
ကြပါတယ်။ ထိုဘုရားရှင်များ လက်ထက်မှာလည်း ကဆုန်ညောင်ရေ
သွန်းမှုတွေ ရှိမှာအမှန် ပင်ဖြစ်ပါတယ်။
တနည်းအားဖြင့် ဗောဓိပင်သည် မြတ်ဗုဒ္ဓရဲ့ ကိုယ်စား ကိုးကွယ်ရာလည်း
ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရားရှင်လက်ထက် တော်အခါက ဘုရားကျောင်းတော်သို့
ဖူးမျှော်ရန် သွားကြတဲ့ ရှင်လူရဟန်းတို့ ကျောင်းတော်သို့ ရောက်တဲ့အခါ မှာ
ဒေသစာရီကြွချီတော်မူတဲ့ အချိန်အခါနဲ့ ဆုံလို့မို့ ဖူးမြင်ခွင့်မရရှာဘဲ
သူတို့တွေ ပြန်သွားခဲ့ရပါတယ်။ ဒါကို အရှင်အာနန္ဒာ မထေရ်မြတ်က့
မြတ်ဗုဒ္ဓအား လျှောက်ထားပေးမှုကြောင့် မူရင်းဗောဓိပင်က ကြွေလုလု
အစေ့တ လုံးကို ရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်မထေရ် မြတ်က သင်္ကန်းတော်နဲ့ ခံယူ
တော်မူခဲ့ပြီး သာ၀တ္ထိပြည်၊ ဇေတ၀န်ကျောင်းတော် သို့ သယ်ဆောင်ပေး
ခဲ့ပါတယ်။
ရှင်အာနန္ဒာက ဘုရားကိုယ်စား ဗောဓိပင်စိုက်ပျိုးရေးမှာ တာ၀န်ယူခဲ့ပြီး
ကောသလမင်းနဲ့ အနာထပိဏ်သူ ဌေး၊ ဝိသာခါတို့က ကူညီဆောင်ရွက်ပေး
ခဲ့ပါတယ်။ ရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ဆောင်ယူတော်မူခဲ့တဲ့ ဗောဓိပင်မျိုးစေ့ကို ဇေတ၀န်
ကျောင်းတော် တံခါး၀အနီးမှာ စိုက်ပျိုးကာ ရှင်လူအများက ဘုရားကိုယ်စား
ကိုယ်ကွယ်ခဲ့ကြပါတယ်။ ရှင်အာနန္ဒာ မထေရ်မြတ်ကို အကြောင်းပြုကာ
စတင်ဖြစ်တည်ခဲ့တဲ့ ဗောဓိပင်မို့ အာနန္ဒာဗောဓိပင်လို့ မည်တွင် ခဲ့ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် သီဟိုဠ်ကျွန်းက ဗောဓိပင်ကိုတော့ မူရင်းဗောဓိပင်ရဲ့ တောင်ဘက်က
အကိုင်းကြီးကို ဖြတ်ယူဆင့် ပွား ခဲ့ပြီး စိုက်ပျိုးခဲ့လို့ ဒက္ခိဏသာခါလို့ခေါ်ပါတယ်။
ဒက္ခိဏသာခါဗောဓိပင်များ သီဟိုဠ်ကျွန်းမှာ နေရာအနှံ့ ပွားများပြီး ပေါက်
ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ရာသီဥတုဒဏ်ကြောင့် ကျိုးပြတ်ခဲ့တဲ့ ဒက္ခိဏသာခါဗောဓိပင်
များရဲ့ အကိုင်း များကို ဘုရား ဆင်းတုတော်များ ထုလုပ်ကာ ကိုးကွယ်ခဲ့ကြရာ
ယနေ့ဆို ကမ္ဘာအနှံ့မှာ ဒက္ခိဏသာခါဆင်းတု တော် ပြန့်နှံ့လျက်ရှိ ပါတယ်။
မြန်မာပြည်မှာလည်း မြောက်များစွာ ရှိပါတယ်။
နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းများနဲ့ အဓိပ္ပါယ်ပြည့်စုံလေးနက်နေတဲ့ လကဆုန်ဟာ
ဗုဒ္ဓဘာသာ၀င်များအတွက်မ မေ့နိုင်စရာပင်ဖြစ်ပါတယ်။ ဘုရားပေးကမ်းခဲ့တဲ့
နိဗ္ဗာန်လမ်းသို့ လျှောက်လှမ်းသူ သူတော်စင်များအဖို့ ဘုရား ကျေးဇူးကို သိ၍
ကျေးဇူးတော်အနန္တကို တုန့်ဆပ်သောအားဖြင့် ကဆုန်ပွဲတော်များကို ကျင်းပ
နေကြတာဖြစ် ပါတယ်။
မင်္ဂလာရှိသောပွဲတော်ပင်ဖြစ်ပါတယ်။ ကျင်းပသူ၊ ကြွရောက် ကုသိုလ်ပြုသူ၊
အားလုံးဟာ သူတော်ကောင်း စိတ်ဓာတ် အကျင့်မြတ်နဲ့မို့ ကုသိုလ်မင်္ဂလာ
အဖြာဖြာတို့ ပွားများလျှက် ကျက်သရေတိုးတက်နေပါတယ်။ ကိုယ့် ယဉ်ကျေး
မှုကိုလည်း ဖော်ဆောင်တဲ့ပွဲမို့ ကျင်းပနိုင်လေ ကောင်းလေဆိုတဲ့ ပွဲတော်
တခုပင်ဖြစ်ပါတယ်။
