06/12/2025
Hồi ký người lính: “HỒI ỨC”
PHẦN I: Hồi ức chiến tranh
Mở đầu:
Chiến tranh! Điều ít ai mong muốn.
Chiến tranh là đau thương, là mất mát, là sự tàn phá khốc liệt của con người và thời đại. Nhưng trong dòng chảy nghiệt ngã của lịch sử nhân loại, có những mâu thuẫn, những xung đột không thể hóa giải trên bàn thương lượng, bởi đằng sau đó là những toan tính chính trị, là quyền lợi khổng lồ và cả định mệnh của các dân tộc. Có những cuộc chiến phi nghĩa, do tham vọng và bá quyền gây nên. Nhưng cũng có những cuộc chiến chính nghĩa, nơi một dân tộc nhỏ bé buộc phải đứng lên, cầm súng để bảo vệ độc lập, tự do và sự tồn vong của mình.
Với chúng tôi, những người lính sinh ra ở một đất nước, luôn phải đứng lên chống lại sự xâm lăng, chiến tranh không chỉ là bom đạn, là máu và nước mắt. Đó còn là một thử thách lớn lao của niềm tin và lý tưởng sống. Trong lửa khói, làm chúng tôi hiểu hơn về giá trị của sự sống, của hòa bình, của tình đồng đội. Chúng tôi chiến đấu không vì thù hận, mà vì tình yêu với quê hương đất nước, vì phẩm giá con người, vì khát vọng được sống trong một đất nước độc lập. Đó là tinh thần thiêng liêng của Tổ quốc, là ánh sáng soi đường cho cả một thế hệ mang trong tim lời thề bất diệt: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do.”
Thật khó có thể dùng lý lẽ thông thường để giải thích tại sao chiến thắng lại thuộc về một dân tộc còn quá nghèo nàn và lạc hậu có thể chiến thắng những đế quốc chiến tranh rất giầu mạnh. Nhưng chính ở dân tộc đó ẩn chứa một triết lý có vẻ giản đơn về con người Việt Nam: khi Tổ quốc bị xâm lăng, cái sống và cái chết không còn là hai cực đối nghịch, mà hòa làm một, cùng hướng tới mục tiêu thiêng liêng là sự trường tồn của dân tộc.
Họ, những người lính từ làng quê khắp mọi miền Tổ quốc, từ giảng đường đại học, từ xưởng máy, từ cánh đồng quê, đều mang trong tim một suy nghĩ giản dị mà vĩ đại biết nhừng nào: “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.” Và thực tiễn đã chứng minh, chân lý ấy là bất diệt.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Chiến tranh đã lùi xa, chỉ còn là ký ức của một thời “hoa lửa”. Cuộc sống hôm nay hối hả, đổi thay từng ngày. Nhưng trong sâu thẳm, phẩm chất của người lính “Anh bộ đội Cụ Hồ” vẫn luôn là ngọn lửa âm ỉ cháy, thôi thúc họ bước tiếp về phía trước, dù giữa khói lửa chiến trường hay giữa đời thường nhiều biến động. Bởi trong tâm khảm người lính, lý tưởng sống không dừng lại ở chiến thắng, mà là ở cách sống, sống sao cho xứng đáng với những người đã ngã xuống. Bản chất của người lính là tiến lên phía trước.
Nhiều năm đã qua đi. Khi cuộc sống dần lắng lại, người ta mới có dịp ngoái nhìn quãng đường đời đã qua. Chợt nhận ra, vẫn còn đó những món nợ ân tình, nợ cuộc sống, nợ đồng đội, nợ những người đã nằm lại nơi chiến trường. Họ, những người bạn, người lính năm xưa, thân xác đã hòa vào đất, vào cát bụi của mảnh đất Quảng Trị kiêu hùng, nhưng tên tuổi và ký ức về họ vẫn sống mãi trong lòng đồng đội, trong lòng nhân dân.
Những dòng hồi ký về cuộc chiến Quảng Trị chỉ được viết dưới góc nhìn của người lính sinh viên, viết ra để tưởng nhớ, tri ân những người bạn chiến đấu, những nông dân, sinh viên khoác áo lính, đặc biệt là những sinh viên nhập ngũ trong những ngày đầu tháng 9 năm 1970 - 1971. Họ là những người đã vĩnh viễn nằm lại hay bỏ lại một phần thân thể giữa chiến trường Quảng Trị năm 1972, cùng toàn thể cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn pháo binh 38 anh hùng, những con người đã viết nên bản hùng ca bất tử của một thời “hoa lửa”.
Thời gian có thể và đã làm phai mờ dấu vết của đạn bom, hòa bình có thể và đã khép lại quá khứ để hướng về tương lai. Nhưng không gì có thể xóa nhòa ký ức của một thế hệ đã đi qua lửa đạn với niềm tin son sắt. Trong ký ức ấy, vẫn còn vang vọng tiếng súng, tiếng cười, và cả những lời ước hẹn chưa kịp nói ra với lịch sử và tương lai. Mỗi trang hồi ký là một tấm lòng, một nén hương lòng thắp lên giữa bình yên hôm nay, để tưởng nhớ những người đã nằm xuống, để giữ lại hơi ấm của một thời tuổi trẻ, khi lý tưởng và khát vọng hòa làm một với vận mệnh của đất nước.
Ký ức ấy bắt đầu từ một ngày đầu thu năm 1971, ngày đông nhất của lớp lớp sinh viên rời giảng đường, như những binh đoàn khoác lên mình màu xanh áo lính. Họ tạm biệt mái trường, tạm biệt tuổi thanh xuân êm đềm để bước vào một hành trình khác: hành trình của đạn bom và khói lửa, của thử thách, và niềm tin bất diệt của thời “Hoa lửa”. Từ buổi sáng 6 tháng 9 năm 1971 ấy, con đường của họ đã rẽ sang một lối khác, con đường đi về phía chiến trường, nơi định hình nên cả một thế hệ anh hùng.
