20/04/2025
Chuyện Trương Định – “Quan không làm, nhưng dân còn phải giữ”
“Trung với nước, hiếu với dân – Ấy là cốt cánh của người cầm quân.”
– Trương Định
Năm Tự Đức thứ 15, thực dân Pháp tràn vào Nam Kỳ, đất Gò Công ngập trong lửa loạn. Trong triều, có kẻ xu thời mong giảng hòa. Chỉ có ông – Trương Định, lãnh binh Gò Công – là không chịu khuất.
Triều đình Huế vì cầu yên mà xuống chiếu bãi binh. Người khác thì lui binh, riêng Trương Định cởi áo quan mà xưng nghĩa sĩ, dẫn dân lập chiến khu, lấy núi rừng làm thành, lấy dân làm quân.
Có người nói:
“Làm quan không nghe lệnh vua, ấy là nghịch.”
Ông chỉ đáp gọn:
“Vua còn, nước mất – thì vua thờ ai? Ta vì dân mà giữ đất, ấy mới là giữ trọn đạo thần tử.”
Quân Pháp treo giải bắt sống Trương Định, đốt sạch làng mạc nơi ông đi qua. Có kẻ phản trắc dẫn đường cho giặc, có kẻ vu oan giữa hậu phương.
Nhưng dân vẫn theo ông, lấy nón làm mũ giáp, lấy gậy làm đao, quyết một lòng chống giặc.
Trong hai năm, ông đánh tan hơn 20 đồn giặc, từ Gò Công, Tân Hòa tới Tân An. Người dân tạc tượng ông, dựng bài vị ông như một vị “thần giữ đất”.
Khi bị trọng thương trong một trận phản kích, ông tự trảm mà tử tiết, để khỏi rơi vào tay giặc. Lúc lâm chung, chỉ để lại một câu:
“Xin thác vì nước.”
Dù không nhận ấn quan, ông được dân phong là “Bình Tây Đại Nguyên Soái”.
Tượng ông vẫn sừng sững ở Gò Công, đền thờ ông khắp miền Nam – như một lời nhắc: “Không có địa vị nào cao hơn đạo nghĩa.”
“Làm người đứng đầu, chẳng cầu chức cao – chỉ cầu lòng dân còn ấm.
Kẻ có tâm giữ đất, có đức thì sẽ giữ được người.”
Thế hệ thương nhân hôm nay, mở quán dựng tiệm – chẳng phải cũng như ông ngày xưa? Giữa bão đời, biết giữ nghĩa, giữ chữ tín, giữ niềm tin của người theo mình – ắt không ngã trước phong ba.